Göbeklitepe
Piramitlerden yedi bin yıl daha eski.
Göbeklitepe, yeryüzünde bilinen en eski anıtsal tapınak alanıdır — çanak çömlek, metal, yazı ve tekerlek daha yokken, MÖ 9600 dolaylarında yapıldı.
Nedir
Göbeklitepe, T biçimli kireçtaşı dikilitaşlardan kurulmuş dairesel yapılar dizisidir; en uzunu yaklaşık 5,5 metre ve birkaç ton ağırlığında. Dikilitaşların üzerinde kabartma olarak tilki, yaban domuzu, yılan, turna, akrep ve soyutlanmış insan kolları işlenmiştir. Hepsi bilinçli ve ustaca yapılmıştır — üstelik tarıma geçilmeden önce, avcı-toplayıcılar tarafından dikilmişlerdir.
Kitapları neden yeniden yazdırdı
Kabul edilen sıralama şuydu: önce tarım, sonra yerleşim, sonra artı ürün, en sonunda anıtlar. Göbeklitepe bunu tersine çevirdi: henüz yerleşik hayata geçmemiş insanların yaptığı anıtsal bir tapınak alanı. Sistemli kazılar 1995'te Klaus Schmidt yönetiminde başladı; alan 2018'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne girdi. Alanın büyük bölümü hâlâ kazılmamış durumda.
Ulaşım
Alan, Şanlıurfa'nın yaklaşık 18 km kuzeydoğusunda. Şanlıurfa'ya İstanbul ve Ankara'dan direkt iç hat uçuşu var. Alandaki buluntuların sergilendiği Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi de aynı gezide görülmeye değer.